Sessizliği efendiliğinden değil 'sosyal fobi'den olabilir

Sadece bir saniye için gözlerinizi kapatın ve kendinizi konferans salonuna girdiğinizi ve orada bazı arkadaşlarınız ve büyük bir kalabalık karşısında olduğunuzu düşünün.

ABONE OL

Sosyal ortamlarda "ya bir şey sorarlarsa", "uygun cevabı veremez, aptalca bir şey söylersem" , "ya donakalırsam" diye düşünüyor olabilirsiniz. Ayrıca; ellerim titriyor, yüzüm kızarıyor, kalbim yerinden çıkacakmış gibi hissediyorum. Büyük ihtimalle de diğer insanlar benim aptal olduğumu düşünüyorlar. Aptal birini niçin kabul etsinler ki? Bu nedenle çok üzülüyorum ve kalabalıktan uzak duruyorum. Böyle hissetmek gerçekten rahatsız edici ve çok yorucu. Eğer sosyal ortamlardan uzak durur, çevreyle iletişime geçmezsem bu rahatsız edici hislerden kurtulur ve yaşadığım endişeyi hayatımdan çıkarabilirim. Ama o zaman benim sıkıcı ve yetersiz biri olduğumu düşünürlerse?"

Sosyal fobisi olan kişilerin bir toplumsal durumla karşılaştıklarında neler hissettiklerini bu senaryonun giriş kısmı dahi çok iyi anlatmaktadır. Büyük bir utanç duygusu, odadan kaçıp gitmek isteği, sanki ölecekmiş hissi, hiç kimseyi yeniden görmek istememek. Tüm bunların bir adı var ki o da sosyal fobi. Sosyal fobisi olan kişilerin kaygı ve korku duygularını yaşaması için kalabalık bir ortama girmek bir yana girdiklerini düşünmeleri bile yeterlidir. Bir topluluk önüne çıkma düşüncesi sosyal fobisi olan bir bireyin, günlerce hatta haftalarca kaygı duymasına yol açmaktadır.

Sosyal fobi nedir?

Sosyal fobi, sosyal ortamlarda ortaya çıkan çeşitli belirtilerle sık sık görülen kaygı bozukluklarından biridir. Genellikle çocukluk veya ergenlik çağında başlamaktadır. Bu bozukluğa sahip kişiler, sosyal bir ortamda oldukça gerginlik veya rahatsızlık hissetme eğilimindedir. Başkaları tarafından utangaç, sessiz, içe dönük, mesafeli ve ilgisiz kişiler olarak görülebilirler. Fakat aslında olan; sosyal fobiye sahip kişiler arkadaş edinmek, gruplara dahil olmak ve sosyal etkileşim içeren aktivitelere katılmaktan zevk alırlar; fakat, endişeleri sebebiyle istedikleri pek çok şeyi yapamazlar ve güvenli alan olarak gördükleri ortamdan çıkmaktan çekinirler.

Sosyal fobiye sahip olan kişiler genellikle kendini gereğinden fazla hatalı, çirkin, kötü, eksik, olumsuz olarak görürken; başkalarını da doğru, güzel, olumlu ve mükemmel olarak görmektedir.

Sosyal fobinin nedenleri nelerdir?

Gökyüzü gibi bir şey bu çocukluk, hiç bir yere gitmiyor. - Edip Cansever

Sosyal fobinin başlaması ve devam etmesinde anne baba tutumları önemli rol oynamaktadır.

Aşırı koruyucu, eleştirel, kıyaslayıcı, kontrolcü ebeveyn davranışları bireyin kendini yetersiz, değersiz ve güvensiz hissetmesine sebep olmaktadır. Sosyal fobisi olan bireylerde, tıpkı kaygı bozukluğunda olduğu gibi otonom sinir sisteminde tehdit algısı varmış gibi aşırı uyarılma yaşanmaktadır.

Aile içinde çocukluktan itibaren yaşa uygun sorumluluk verilmesi ve babanın da çocuk gelişiminde önemine sıklıkla değinmemdeki amaç bu noktada da ortaya çıkmaktadır. Sorumluluk almayarak büyüyen çocuklar birer sorumluluk sahibi olmayan yetişkinlere dönüşmektedir.

Nasıl teşhis edilir?

Sosyal fobi, toplum tarafından "efendi, sessiz, sakin" olarak kabul edilen çeşitli özellikleri nedeniyle kişileri sosyal fobi durumunu fark etmelerine ve uygun tedavi arayışından alıkoyabilir. Bu durumda da iş ve sosyal hayatta özgüven kaybı, kendini başkalarına sevdirme çabası içinde olmak, hayır diyemeyen birey olmak gibi yaşam kalitesini bozacak birçok olumsuz etkisi bulunmaktadır. Farklı problemler nedeniyle yapılan danışmanlıklar sonucunda da sosyal fobiler tespit edilebilmektedir.

Nasıl tedavi edilir?

Sosyal fobi tedavisi olan bir rahatsızlıktır. Bilişsel davranışçı terapi; sosyal fobi için en etkili psikoterapi türüdür. Terapi süreci ilerledikçe danışmana özel hazır bulunuşluk durumuna göre maruz kalmaya dayalı bilişsel davranışçı terapi sürecinde birey en çok korktuğu durumlarla yavaş yavaş yüzleştirilir. Bu, bireyin başa çıkma becerilerini geliştirerek; kaygı uyandıran durumlarla başa çıkabileceğine dair kendisine güven geliştirmesine yardımcı olmaktadır. Bireyin sosyal durumlara maruz kalma pratiği yapması, endişeleri ile başa çıkması için özellikle faydalı olabilir. Maruz kalma pratiği uzmanla beraber çalışarak danışanın uygun olduğu seans sürecinden sonra başlamaktadır. Sosyal fobi, bir uzman eşliğinde tedavi edilmektedir. Küçük bir adım ile hayatınızdaki renkleri görmeye başlayabilirsiniz.

Kimya Çiftçi Dumlu