Cumhuriyet 103 yaşında

Ulu Önder Atatürk'ün, ‘En büyük eserim' dediği Türkiye Cumhuriyeti 103. yılını kutluyor. Baştan aşağı Türk bayraklarıyla donatılan yurdun dört bir yanında çeşitli gösteriler, sergiler, etkinlikler düzenlendi.

HABER MERKEZİ

ABONE OL

Anadolu'nun işgalden kurtarılmasının ardından Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde, TBMM'nin 29 Ekim 1923'te cumhuriyeti ilan etmesinin üzerinden 103 yıl geçti. Milli Mücadele'nin zaferle sonuçlanmasının ardından Türk milletinin bağımsızlık mücadelesini yeni bir devletin kuruluşuyla taçlandıran cumhuriyete giden yolda, 28 Ekim 1923 gecesi tarihin dönüm noktalarından biri oldu. Ankara Çankaya Köşkü'nde bir akşam yemeğinde dile getirilen ve Türkiye'nin geleceğini şekillendiren bu karar, ertesi gün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) kabul edilerek yeni Türk devletinin yönetim biçimini resmen belirledi.

4 YIL ÖNCE SÖYLEDİ

Cumhuriyete uzanan yol, Mustafa Kemal Atatürk'ün 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkmasıyla başlayan Milli Mücadele yıllarında şekillendi. Atatürk, Erzurum Kongresi sırasında Mazhar Müfit Kansu'ya zaferin ardından kurulacak hükümet şeklinin cumhuriyet olacağını ifade etti. Ancak bu düşüncesini, dönemin şartları nedeniyle bir süre açıklamadı. 23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılmasıyla millet egemenliğine dayanan yeni yönetimin temelleri atıldı.

TARİHE GEÇEN AKŞAM

Takvimler 28 Ekim 1923'ü gösterdiğinde Ankara, Türk siyasi tarihinin en önemli kararlarından birine tanıklık etmeye hazırlanıyordu. Mustafa Kemal Paşa, o akşam yakın çalışma arkadaşlarını Çankaya Köşkü'nde yemeğe davet etti. Latife Hanım'ın hazırlattığı sofrada İsmet Paşa, Kazım Paşa, Fethi Bey, Kemalettin Sami Paşa, Halit Paşa, Fuat Bey ve Ruşen Eşref Bey'in de aralarında bulunduğu isimler bir araya geldi.

ANAYASA ŞEKİLLENDİ

Mustafa Kemal Paşa, uzun süredir zihninde şekillendirdiği cumhuriyetin ilanı kararını o akşam arkadaşlarıyla paylaştı. Atatürk, yıllar sonra Nutuk'ta o tarihi akşamı şu sözlerle anlattı: "Yemek sırasında 'Yarın cumhuriyet ilan edeceğiz' dedim. Orada bulunan arkadaşlar, derhal düşünceme katıldılar. Yemeği bıraktık. O dakikadan itibaren, nasıl hareket edileceği konusunda kısa bir program belirledim ve arkadaşları görevlendirdim." Yemeğin ardından Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa ile birlikte 1921 Anayasası'nın bazı maddelerini değiştiren kanun teklifini hazırladı. Böylece Çankaya Köşkü'nde açıklanan karar, ertesi gün Meclis'in önüne gelecek anayasal düzenlemeye dönüştü.

SAAT 20.30'DA İLAN EDİLDİ

29 Ekim 1923 Pazartesi günü TBMM, Türk milletinin geleceğinde yeni bir sayfa açacak tarihi görüşmelere sahne oldu. Görüşmeler sırasında söz alan Yunus Nadi Bey, cumhuriyetin ilanının gerekliliğine ilişkin değerlendirmelerde bulunurken, diğer milletvekilleri de yeni yönetim biçimine ilişkin görüşlerini dile getirdi. Yapılan görüşmelerin ardından 1921 Anayasası'nda değişikliğe gidilerek "Türkiye Devleti'nin şekli hükümeti cumhuriyettir" hükmü kabul edildi. Saatler 20.30'u gösterdiğinde, oturuma katılan 158 milletvekilinin tamamının oyuyla cumhuriyet ilan edildi. Meclis'te alınan tarihi karar, 'Yaşasın cumhuriyet' sesleri ve alkışlarla karşılandı.

Türk Hava Kuvvetleri'nin akrobasi timi Türk Yıldızları, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı kutlamaları kapsamında Anıtkabir üzerinde uçuş yaptı.

BİR ÇİFT İSTEDİ ŞEHİR GURURLANDI

Aksaray'da 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı öncesi evlerinin balkonuna asmak için belediyeden Türk bayrağı isteyen Dilek ve Orhan Gazi Söyler çiftine unutulmaz bir sürpriz yapıldı. Çiftinin talebi üzerine Aksaray Belediyesi ekipleri, sadece eve bayrak ulaştırmakla kalmadı. Ekipler gece boyunca çalışarak tüm caddeyi ay yıldızlı bayraklarla donattı. Sabah kırmızı beyaza bürünen caddeyi gören çift, büyük mutluluk yaşadı.