Güzelliklerin başlangıcı, doğanın bayramı, doğumun sevinci.
Göklerin, toprağın, güneşin, suyun ve rüzgarın coşmaya başladığı yılbaşı.
21 Mart, Nevruz, 12 Hayvanlı Türk Takviminde yılbaşı.
21 Mart doğada yeniden doğuşun başladığı, geceyle gündüzün eşitlendiği, Güneşin Koç burcuna girerek, ışıklarını, ısısını dünyaya daha çok gönderdiği tarih.
Miladi 21 - 22 Mart, Rumi 9 Mart.
Kimi yerlerde, Mart dokuzu, Mart Bozumu, Kış Bitti veya Nevruz.
31 Aralık gecesi, yani, yazılı yılbaşı gecesi doğal hiç bir değişikliğe işaret etmez. Oysa 21 Mart - Mart dokuzu, doğanın yılbaşıdır. Kimi kültürlere göre esip gürleyen, şimşekler çakan erkek Gök, yağmuruyla, anaç, doğurgan, verimkar toprağı döller, sularını akıtır. 21 Mart'tan sonra doğa yeşermeye, canlanmaya, doğurmaya, bolluk - bereketini sunmaya, hayata dönüşü kutlamaya başlar.
O yüzden, 21 Mart hem bizim kültürümüzde, inancımızda, hem de pek çok kültür ve inançta, çok önemli bir gün, dönüm noktası, başlangıçtır.
Nevruz - 21 Mart - Mart dokuzu, inanışa göre, Orta Asya'da Şaman Türklerin Ay Atası'nın yaratılış, Türk soyunun var oluş günü. Hala Türk Cumhuriyetlerinde, kutsal yılbaşı, büyük bayram, resmi tatil günü.
Kürtlere göre Demirci Kawa'nın özgürlük ateşini yaktığı gün. Allah'ın dünyayı yarattığı, Allah'ın Hz. Adem'i yarattığı gün. Cennetten kovulan Adem'in, Arafat'ta Havva ile kavuştuğu, buluştuğu gün.
Hz. Nuh'un büyük tufandan sonra (kimilerine göre Ağrı - Ararat dağında, kimi inanca göre Cudi dağında) toprağa ilk ayak bastığı gün.
Hz. Musa'nın asasıyla Kızıldeniz'i yarıp, Mısır'dan ayrıldığı gün. Toprak ve ateşin temsilcisi Hz. Hızır ile su ve gökyüzünün temsilcisi Hz. İlyas'ın kavuştuğu gün.
Hz. Ali'nin doğduğu, Hz. Muhammed'in Beytullah'a girip, yeni doğan Ali'yi kucakladığı gün. Hz. Ali'nin halife ilan edildiği gün. Hz. Ali'nin, Hz. Muhammed'in kızı, Hz. Fatma ile evlendiği gün. Hz. Hasan ile Hüseyin'in doğum günleri. Yezidilere göre, Zerdüşt'ün doğduğu gün. Hacıbektaş-ı Veli'nin Anadolu toprağına ilk ayak bastığı gün.
Tıpkı doğa gibi, inançlara göre insanların da yenilendiği, günahlarından arındığı, dileklerin gerçekleştiği, kötülüklerin atılıp, iyiliklerin arandığı gün. Anadolu'nun her yerinde, ufak tefek farklılıklarla fakat coşkuyla kutlanan, kimi yerde sudan, kimi yerde ateşten atlanan, en yeni giysilerle karşılanan gün. Baharla coşan derelerde yıkanılan, gülünüp, oynanan gün. Evlerin bahar temizliğine açıldığı, koçların döllemek için koyun sürülerine salındığı, yumurtaların Nevruz isimli öksüz - yetim çocuğun yaptığı gibi kırmızıya boyandığı gün.
Ankara'da, Amasya Evi'nde Mart dokuzu kutlamalarına katıldık. Amasya'lı sanatçı Mustafa Tarhan'ın (Musti) coşturduğu, masaları geleneksel Amasya mutfağından bakla dolması, haşhaş çöreği, keşkek ve diğer yemeklerin doldurduğu kutlamada, gelenekler yaşandı, yaşatıldı. Nedret İlkay, Nesrin Müezzinoğlu ve Meral Şener'le aynı masayı paylaştık. Anılarını dinledik. Sabah ezanıyla Kırklara çıkış, kırk taşı toplayış. Ertesi sene kırk taş, kırkbir olmuşsa dilek tutmuş, dilenen olmuş demek.
Şehzadelerin, Amasya Tamimi'nin şehri. Yeşilırmak'ın güzelliğine güzellik kattığı, kaplıcaları, kaleleri, erenleri - evliyaları ile ve kendi deyişleriyle yanında 'Venedik halt etmiş' Amasya'da Mart dokuzu coşkuyla kutlanırken, niye bir yerlerde bu coşku, bu yeniden doğuş, bu hayata uyanış, ölümlere, kavgalara, çatışmalara, kendi ülkesine, insanına kahırlara vesile olur ki?
Anlamak, anlatmak, ne mümkün!

:: / Yazarımızın 20 Mart 2008 tarihli  ' Bıçak gibi kestiler, bıçak gibi kesildi...'  'başlıklı yazısı için tıklayınız.